Bohaterka "Ołowianych dzieci" istniała naprawdę i uratowała tysiące dzieci. Kim była lekarka, którą Ślązacy do dziś nazywają "Matką Boską"

Jolanta Wadowska-Król w latach 70. XX w. nagłośniła dramat dzieci z Katowic chorujących na ołowicę. Jej determinacja doprowadziła do przełomowych decyzji i realnych działań wokół Huty Metali Nieżelaznych „Szopienice”. To dzięki niej tysiące najmłodszych uniknęło poważnych skutków zatrucia. Dziś jej historię przypomina serial „Ołowiane dzieci” na Netfliksie.

Jolanta Wadowska-Król i dramat ołowicy w Katowicach

Jolanta Wadowska-Król urodziła się 27 czerwca 1939 r. w Katowicach. Studiowała na Wydziale Lekarskim Śląskiej Akademii Medycznej w Zabrzu, gdzie w 1968 r. otrzymała dyplom z zakresu pediatrii. Pracę rozpoczęła w Poradni Rejonowej w Szopienicach, następnie w Dąbrówce Małej. Obie dzielnice są częściami Katowic.

Jako pediatrka leczyła głównie dzieci. W latach 70. XX w. wysłała pierwszego małoletniego pacjenta – chłopca z nawracającą anemią – do kliniki w Zabrzu. Tam stwierdzono ołowicę, czyli chorobę spowodowaną toksycznym zatruciem ołowiem oraz innymi metalami ciężkimi. Objawy obejmowały m.in. nawracającą anemię, bóle brzucha, problemy z chodzeniem i problemy poznawcze.

Zgodnie z sugestią konsultant wojewódzkiej w dziedzinie pediatrii prof. Bożeny Hager-Małeckiej przebadała większą grupę dzieci z Szopienic, Burowca i Dąbrówki Małej. Współpracowała z lekarzem medycyny pracy Edmundem Gryglewiczem. Przy Hucie Metali Nieżelaznych „Szopienice” powstało laboratorium toksykologiczne.

ZOBACZ TEŻ: Na planie "Ołowianych dzieci" poznała wnuczkę Jolanty Wadowskiej-Król. Tak wspomina to spotkanie

Walka z systemem w latach 70. XX w.

Badania przeprowadzone przez Jolantę Wadowską-Król wykazały ogromną skalę problemu ołowicy w Katowicach. Wnioski opublikowała w rozprawie doktorskiej pod kierunkiem prof. Hager-Małeckiej. Praca nie ujrzała światła dziennego, ponieważ władzom PRL nie podobała się rysa na wizerunku silnej, zdrowej Polski.

Mimo braku możliwości kontynuowania kariery uniwersyteckiej, lekarka nadal leczyła dzieci. Były one wysyłane do sanatoriów. Jej działania przyniosły konkretne skutki. W 1975 r. rozebrano domy stojące najbliżej huty. Rodziny zostały przeniesione do innych mieszkań. Z terenu wokół huty usunięto ponad 200 ton skażonej ziemi. Dzieci zaczęły dostawać mleko.

W latach 1973-1981 uratowała setki dzieci z Katowic chorych na ołowicę. Dzięki jej determinacji świadomość dotycząca skażenia metalami ciężkimi wzrosła.

„Matka Boska Szopienicka” – skąd ten przydomek?

Pomoc tysiącom dzieci z katowickich dzielnic sprawiła, że Jolanta Wadowska-Król zyskała przydomek „Matki Boskiej Szopienickiej”. Tak zatytułowany został reportaż przygotowany przez jej wnuczkę Małgorzatę Król i Karolinę Skibińską.

O dokonaniach lekarki zrobiło się głośno nie tylko na Śląsku. W 2013 r. otrzymała nagrodę Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach „Zielony Czek”. W marcu 2015 r. dostała od Rzecznika Praw Obywatelskich honorową odznakę „Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka”. W 2021 r. na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach otrzymała tytuł honoris causa.

Jolanta Wadowska była czynna zawodowo do 2011 r. Zmarła 18 czerwca 2023 r.

„Ołowiane dzieci” – serial Netfliksa o Jolancie Wadowskiej-Król

11 lutego 2026 r. odbyła się premiera serialu „Ołowiane dzieci” w reżyserii Macieja Pieprzycy ze scenariuszem Jakuba Korolczuka. Produkcja jest poświęcona pracy Jolanty Wadowskiej-Król. W postać pediatrki wciela się Joanna Kulig. W obsadzie znaleźli się także Agata Kulesza, Michał Żurawski, Kinga Preis, Marian Dziędziel oraz Zbigniew Zamachowski.

Serial „Ołowiane dzieci” oparty jest na historii lekarki, która w latach 70. XX w. nagłośniła problem ołowicy w Katowicach. W serwisie YouTube dostępne są również dwa filmy dokumentalne poświęcone jej pracy: „Matka Boska Szopienicka” wyreżyserowany przez Małgorzatę Król i Karolinę Skibińską oraz „Tajemnica trucia szopienickich dzieci” w reżyserii Piotra Kaszuby.

Historia, którą dziś przypomina Netfliks, wydarzyła się naprawdę. Jolanta Wadowska-Król nie tylko leczyła dzieci z Szopienic, Burowca i Dąbrówki Małej, ale doprowadziła do realnych zmian wokół Huty Metali Nieżelaznych „Szopienice”. Jej działania w latach 70. XX w. sprawiły, że tysiące najmłodszych mieszkańców Katowic uniknęło poważnych skutków ołowicy.

Źródło: Medonet