Syn Szekspira, o którym milczano przez setki lat. „Nigdy nie rozumiałam Hamleta tak jak po tej historii”

Uwaga: artykuł zawiera spoilery dotyczące fabuły filmu „Hamnet” oraz szczegóły historyczne życia rodziny Szekspira.

Czy można opowiedzieć o Szekspirze nie przez pryzmat jego dzieł, lecz przez stratę, którą przeżył jako ojciec? Film „Hamnet” w reżyserii Chloé Zhao, oparty na powieści Maggie O’Farrell, próbuje odpowiedzieć właśnie na to pytanie. To subtelna, przejmująca opowieść o śmierci dziecka, o żałobie i miłości, która nie zawsze umie się wypowiedzieć wprost. W centrum tej historii znajduje się Hamnet – jedyny syn Williama Szekspira – chłopiec, którego imię przez stulecia pojawiało się co najwyżej w przypisach biografii jego ojca. Teraz wraca na pierwszy plan, a widzowie, poznając jego los, mogą zrozumieć samego Szekspira na nowo.

Film Hamnet – nie opowieść o Szekspirze, lecz o rodzinie

Gdy usiadłam w kinowym fotelu, nie spodziewałam się, że „Hamnet” aż tak mnie poruszy. Film Chloé Zhao nie opowiada o literackim geniuszu ani o pisarskich triumfach Szekspira. To historia jego rodziny – niezwykle czuła, intymna i łamiąca serce.

Film, oparty na powieści Maggie O’Farrell, opowiada o małżeństwie Williama Szekspira i Anne Hathaway, nazywanej tu Agnes. Ich miłość rodzi się niespodziewanie – on, młody nauczyciel łaciny, ona – kobieta związana z naturą, z ziołami, z intuicją. Po narodzinach trójki dzieci – Susanny oraz bliźniąt Judith i Hamneta – ich życie zaczyna dryfować. On znika w Londynie, ona zostaje w Stratford, codziennie troszcząc się o dom i dzieci.

Zobacz też: Polacy usłyszeli te słowa ze sceny Złotych Globów. Jessie Buckley nie zapomniała

Hamnet – chłopiec, który istniał naprawdę

Hamnet Szekspir urodził się w 1585 roku w Stratford-upon-Avon. Był bliźniakiem Judith – oboje zostali ochrzczeni 2 lutego 1585 roku w Holy Trinity Church. Ich imiona prawdopodobnie zostały nadane na cześć sąsiadów i przyjaciół rodziny: Hamneta i Judith Sadlerów.

Był jedynym synem Williama i Anne Hathaway. W tamtych czasach oznaczało to więcej niż dziś – synowie dziedziczyli majątki, nazwiska i nadzieje swoich ojców. Hamnet był więc nie tylko dzieckiem, ale przyszłością rodu Szekspirów. Zmarł nagle 11 sierpnia 1596 roku, mając zaledwie 11 lat. Przyczyna śmierci nie została zapisana w żadnym źródle historycznym.

Niektórzy biografowie sugerowali, że był chorowity od urodzenia – być może słabszy z bliźniąt. Inni wskazują na możliwe choroby, takie jak czerwonka czy tyfus, które pustoszyły Anglię. Maggie O’Farrell, autorka powieści, zdecydowała się przypisać śmierć chłopca dżumie – nie jako pewnik historyczny, ale jako obraz powszechnego zagrożenia tamtych czasów.

Czy Szekspir był obecny przy śmierci syna?

To jedno z najbardziej bolesnych pytań. Wiemy, że William Szekspir większość czasu spędzał w Londynie – ponad 150 km od domu w Stratford. Jego praca jako dramaturga i aktora wymagała obecności w stolicy. Nie zachowały się żadne listy, zapiski, nawet fragmenty tekstów, które potwierdzałyby, że widział się z synem tuż przed śmiercią.

Niektórzy badacze – jak James Shapiro – sugerują, że wieści o chorobie syna mogły dotrzeć do Szekspira zbyt późno. Podróż z wiadomością trwała kilka dni. Jest możliwe, że dotarł na pogrzeb – ale równie możliwe, że nie zdążył nawet pożegnać syna.

To milczenie w źródłach, ta niepewność – właśnie ona sprawia, że historia Hamneta tak porusza. Bo jest prawdziwa, niepełna, ludzka.

Zobacz też: Wspaniałe wieści, Polacy już zacierają ręce. Uwielbiana seria powraca z kolejną częścią. Znamy szczegóły. Będzie kolejny hit?

Agnes Hathaway – matka, która została

Anne Hathaway, w powieści i filmie nazwana Agnes (zgodnie z oryginalnym brzmieniem z jej chrztu), została sama z dziećmi w rodzinnym domu. Po śmierci Hamneta została z dwoma córkami – Susanną i Judith. Judith dożyła 70 lat, Susanna 66 – obie przeżyły matkę.

Agnes, według źródeł, była piśmienna i zdolna, najprawdopodobniej wywodziła się z rodziny rzemieślników. Chociaż przez wieki uważano ją za bierną partnerkę sławnego męża, nowe odkrycia pokazują, że mogła żyć z nim przez pewien czas także w Londynie.

Po śmierci męża w 1616 roku Agnes dożyła jeszcze siedmiu lat. Została pochowana w tym samym kościele co William – a jej nagrobek znajduje się tuż obok jego pomnika. Co więcej, jako jedyna z rodziny Szekspirów otrzymała inskrypcję na tablicy z mosiądzu – po łacinie, najpewniej napisaną przez jej córki. Opisano ją tam jako „ukochaną matkę” i „dar tak wielki”, wspomniano też, że była matką karmiącą – co w ówczesnym kontekście znaczyło, że przekazywała dzieciom nie tylko pokarm, ale też cnoty i moralność.

Hamlet – żałoba przelana na papier?

Hamlet – najbardziej znana tragedia świata – powstała kilka lat po śmierci Hamneta. W epoce elżbietańskiej imiona Hamnet i Hamlet były zamienne, traktowane jako warianty jednego imienia.

Szekspir nigdy nie napisał wprost, że śmierć syna miała wpływ na jego twórczość. Ale trudno przeoczyć, że „Hamlet” to dramat o synu zmarłego ojca, o bólu, duchach, samotności i rozpaczy. W filmie „Hamnet” jest scena, w której Agnes patrzy na występ aktora grającego Hamleta. Dla niej – i dla widzów – to więcej niż teatr. To konfrontacja z utraconą przyszłością.

Dlaczego warto poznać tę historię?

Bo Hamnet był prawdziwy. Istniał, żył i zmarł – a przez wieki był jedynie nazwą w dokumentach. Film i książka oddają mu należny głos. Przypominają, że za każdym wielkim twórcą stoi życie – często trudne, pełne bólu, nieopowiedziane.

Dzięki tej opowieści zaczynamy inaczej czytać samego Szekspira. Nie jak mit, lecz jak człowieka. Człowieka, który stracił dziecko i być może przez resztę życia próbował o tym opowiedzieć – językiem, który znał najlepiej.

CZYTAJ TEŻ: Marcin Dorociński znów podbija Hollywood! Zagrał w filmie „Mayday” u boku Ryana Reynoldsa i Kennetha Branagha

Źródła: Smithsonian Magazine, Time Magazine, Shakespeare Birthplace Trust, Maggie O’Farrell „Hamnet” (2020)